Yükleniyor...

Gebeliğin Evreleri

Gerekli testler sonrasında gebeliği kesinleşen kadın ilk dönemlerde hormonların da verdiği etkiyle kendini karışık bir ruh hali içinde hissedebilir. Her kadının çok farklı ve kendine özel geçireceği bu dönemi sağlıklı geçirmek için bazı konulara dikkat etmek gerekir. Gebelik , dikkat edilmesi gerekenler, sorunlar ve riskler açısından "Trimester" olarak adlandırılan 3 evrede değerlendirilir.



1.Trimester (İlk 14 hafta)


Gebeliğin ilk 14 haftasını kapsayan bu dönem gebelik tanısının konulması ve gebelikle ilgili sorunlar ve riskler açısından en önemli dönemdir. Genellikle 8-9. gebelik haftalarında maksimum seviyeye ulaşan ve genelde 12. haftada ortadan kaybolan belirtiler şöyledir:



• Özellikle ilk haftalarda gebelik hormonlarının çok hızlı artmasına bağlı olarak annede, halsizlik, yorgunluk, genel uyku hali, duygu durum değişiklikleri gibi fiziksel ve duygusal belirtiler gözlenir.


• Vücutta sıvı tutulumuna bağlı ödem, sıcak basmaları, çarpıntı, hava açlığı hissedilebilir.


• Daha çok sabahları olmak üzere bulantı, kokulara hassasiyet, kusma özellikle 4-12. haftalar arasında görülebilir.


• İlk 12 hafta hormonlar sürekli artar ancak daha sonra belli bir noktada durur. Bu nedenle 12. haftadan sonrasında mide sorunları azalır. Bu dönemde mide bağırsak hareketlerinin yavaşlamasına bağlı olarak, karın şişliği ve gaz sorunları gibi sindirim problemleri yaşanabilir.


• Göğüslerdeki hassasiyetin de arttığı bu dönemde göğüslerden süt gelmesi gözlenebilir. Bu nedenle yumuşak kumaşlı balensiz sütyen tercih edilmesi anneye rahatlık sağlayacaktır.


• Gebeliğin başlangıcından itibaren rahim büyümeye başlayacağı için kasık bölgesinde adet öncesi döneme benzer ağrı gözlenebilir. Özellikle sağ tarafta daha belirgin olabilen bu ağrılar normaldir, yaşandığında paniğe kapılmamak gerekir. İstirahat edince geçen ağrılar normal kabul edilir ve istirahat ederken ağrı olan tarafın tersi tarafa yatılması ağrının daha çabuk geçmesini sağlar. İstirahat ile geçmeyen ağrılarda doktorunuzla iletişime geçmeniz gerekir.


• Rahim ve mesanenin anatomik olarak yakın komşuluğundan dolayı sık sık idrara çıkma ihtiyacı duyulabilir.


• Gebeliğin 5. haftasında hafif lekelenme tarzı kanamalar olabilmekle beraber ilk trimesterde kanamalar hiçbir zaman normal kabul edilmemeli ve böyle bir durumla karşılaşıldığında mutlaka doktorunuzla iletişime geçmeniz önemlidir. Vajinal kanamalar düşük tehdidi olarak değerlendirilmeli ve gebelik kontrol edildikten sonra gerekli tedaviler yapılmalıdır.



Trimesterde nelere dikkat edilmeli?


İlk trimester embriyogenez yani tüm organ taslaklarının oluştuğu dönemdir ve özellikle gebeliğin 11. ve 52. günleri arası embriyo dışardan gelen zararlı etkilere karşı duyarlıdır. Bu nedenle ilk trimester içinde aşağıda işaret edilen noktalara özellikle dikkat edilmesi gerekir.



• Röntgen, tomografi, sintigrafi gibi radyolojik incelemelere girilmemeli, zorunlu olduğu durumlarda da doktor kontrolünde olmalıdır. Ultrasonografik incelemeler ve magnetik rezonans görüntüleme (MR) yapılmasının gebelik üzerine olumsuz etkileri yoktur.


• Rastgele ilaç kullanılmamalı, ilaç kullanımı gerektiği durumlarda kadın doğum uzmanının uygun bulduğu ilaçlar tercih edilmelidir. İlk trimester boyunca günlük 400 mikrogram folik asit kullanımına devam edilmelidir.


• Kızamık, suçiçeği gibi döküntülü hastalık geçiren çocuklarla temastan kaçınılmalıdır. Eğer gebelik öncesi bu enfeksiyonlarla ilgili testler yapılmamış ise TORCH-S testleri yapılmalıdır.


• Alkol, sigara tüketiminden kaçınılmalıdır.


• Çamaşır suyu, tuz ruhu gibi temizlik maddeli ve saç boyası gibi kimyasallarla temas edilmemelidir. Saç boyama gebeliğin 12. haftasından sonraya ertelenmelidir. Makyaj yapılması, nemlendirici kullanımı, oje, ruj, güneş koruyucu kremlerin kullanımının sakıncası yoktur.


• Gebelik boyunca hamam, sauna gibi sıcak ortamlarda bulunmamalı, vücut ısısını yükseltecek ağır spor aktivitelerinden özellikle ilk trimesterda kaçınılmalıdır.


• Çalışmak, tatile, seyahate çıkmanın, uçak veya araba yolculuğu yapmanın, yükseğe uzanmanın, havuza yada denize girmenin bir sakıncası yoktur.


• İlk trimesterda gebelikle ilgili ve genel sağlıkla ilgili, kan grubu tayini, TORCH-S, hepatit virüsleri, tiroit fonksiyon testleri, kan şekeri, demir ve vitamin eksiklikleri için gerekli testler gözden geçirilmeli ve sonuçlara göre uygun tedaviler planlanmalıdır.


• İlk trimesterda mide ve bağırsaklar hassas olduğundan sık sık ve az miktarda beslenilmelidir. Tuzlu krakerler, peynir, beyaz leblebi, meyve, zencefilli gazoz ve sakızlar genelde bulantının bastırılmasında etkilidir. Ancak yoğun kusmalarda mutlaka doktora danışılmalıdır.


• Vajinal kanama durumunda mutlaka doktorunuzla iletişime geçmeniz gerekir.



2.Trimester (14-28 . haftalar)


Gebeliğin ‘’altın periyodu’’ olarak adlandırılan bu dönemde gebeliğe ait birçok sorun ortadan kaybolur ve gebelik öncesi kadar rahat hissedilir. Bebeğin cinsiyetinin de belli olduğu 2. Trimesterda bebek hareketleri de hissedilmeye başlar, karın büyür. Beslenme disiplinine da dikkat edilmesi gereken bu dönemde aşağıdaki önerileri dikkat edilmesi gerekir.



• Demir takviyesi için uygun tedavi başlanmalıdır.


• Uyurken ya da dinlenirken sol yan pozisyonunda yatış tavsiye edilir.


• Gebeliğin yaklaşık 20. haftasından itibaren göbek büyümeye başladığı için gebeliğe uygun bol kıyafetlerin tercih edilmesi konfor sağlayacaktır. Ayrıca vücudun denge merkezi değiştiği için topuklu ayakkabılar yerine düz tabanlı rahat ayakkabılar tercih edilmeli.


• Diş etleri gebelik hormonları etkisiyle büyür ve kolay kanar hale gelir. Bu nedenle yumuşak diş fırçaları kullanılmalı.


• Bu dönem içinde saç kesiminin veya saç boyanmasının (bitkisel boya) sakıncası yoktur.


• Özellikle 20-28. haftalar arası fetüse yoğun kalsiyum akışı nedeniyle bacaklarda ağrılı kramplar ve parmaklarda ağrılar olabilir. Kramplar sırasında masaj yapılması rahatlatacaktır. Aynı zamanda kalsiyumdan zengin süt ürünleri bolca tüketilmeli gerekliyse doktorunuz kontrolünde kalsiyum ve magnezyum takviye edici ilaçlar başlanmalıdır.


• Bu dönemde spor için mutlaka zaman ayırılmalıdır. Fiziksel performansın artması ve kilo kontrolü için haftada en az iki gün bir saatlik tempolu yürüyüşler, yüzme, gebeliğe özel yoga ve plates gibi spor aktiviteleri son derece önemlidir. (Ağrı varken yapılmamalıdır)


• Bu dönem içinde doktorunuz aksi bir şey söylemediği sürece, seyahate çıkmanın ve cinsel ilişkiye girmenin sakıncası yoktur.


• Gebelik boyunca kilo kontrolünü sağlamak son derece önemlidir. 1. ve 2. trimesterde aylık ortalama 1-1,5 kg alınması normaldir. Son trimesterde aylık ortalama 2 kg alınır. İdeal kilosunda bir kadının gebelik süresince ortalama 11-14 kg kilo alımı normaldir. Fazla veya az kilo alınması gebelik ve doğumla ilgili riskleri arttırabilir.



3.Trimester (28. hafta ile doğum arası)


Gebeliğin 3. trimesteri ‘’gümüş dönemdir’’. Fetüsün kilo alımına bağlı olarak annenin fiziksel olarak sorunlar yaşayabilir. Özellikle kilo kontrolü sağlayamayıp fazla kilo olan anne adayları fiziksel olarak biraz daha sıkıntı yaşayabilir. Doğuma hazırlık evresi olan ve doğum ile son bulan bu dönemde aşağıdaki konulara dikkat etmek gerekir.



• 36. haftadan sonra haftada bir aralıklarla kontrole gidilmelidir.


• Bu dönemde bebek hareketleri dikkatli takip edilmeli, azalma hissedilirse hemen doktora başvurulmalıdır.


• Bebeğin iyilik halinin değerlendirilmesi için 36. haftalardan itibaren NST (non stress test) yapılmalıdır.


• Bu dönemde Brakston- Hicks kontraksiyonları olarak tanımlanan rahim kasılmalarına bağlı önemsiz yalancı doğum sancıları yaşanabilir. Ancak bu kasılmalar ağrı ile birlikte oluyorsa ve istirahat etmeye rağmen geçmiyorsa doktorunuzun bilgilendirilmesi ve ihtiyaç duyulursa da hastaneye başvurulmalıdır.


• Bu dönemde ayaklarda ödem (şişme) olması normaldir. Ödemi azaltmak için sık sık hareket edilmeli, uzun süreli oturarak çalışılması gerekiyorsa da belirli aralıklarla küçük yürüyüşler yapılmalı, istirahat sırasında ayaklar yüksekte tutulmalı ve rahat ayakkabılar tercih edilmeli. Ancak eller ve yüzde ödem gelişmesi durumunda doktora başvurulmalıdır.


• Bu dönemde tansiyon değerleri de önem kazanır. En az haftada bir kez tansiyon ölçümü yapılmalı ve 140/90 mmhg ve üzeri değerlerde acilen doktorunuzla iletişime geçilmeli.


• Beslenme aynı 2. trimesterdeki gibi disiplinli olmalı ve spor aktivitelerine devam edilmelidir.


• Yeşil renkli veya süt kesiği gibi vajinal akıntı, kaşıntı veya koku olması durumunda, genital bölgede siğil veya benzeri lezyonlar görüldüğünde mutlaka doktora bilgi verilmelidir. Enfeksiyon tedavisinin yapılması vajinal doğum için önemlidir.


• Normal doğum süresi 37- 40 haftalar arasında olduğu için 37. haftadan itibaren doğum çantasının hazırda bulundurulmasında yarar vardır.


• 37. haftadan sonra sümüksü kanlı bir akıntı olabilir ki ‘’nişan’’ olarak tanımlanan bu akıntı ilerleyen günlerde doğum eyleminin başlayacağının habercisidir.


• Bebek hareketlerinde azalma, su gelmesi, vajinal kanama veya düzenli kasılmalar durumunda hastaneye başvurulmalıdır.


İlgili Hekimler

Kadın Hastalıklarıyla ilgilenen hekimlerimizi aşağıda görüntüleyebilirsiniz.

Op. Dr. Müfit ÖZYİĞİT
Op. Dr. Müfit ÖZYİĞİT

Kadın Hastalıkları Ve Doğum Uzmanı

- Hakkında